Blog honetan pasa den azaroan "Los nomes de la tierra" izenburuko artikulua argitaratu zuten Mariak eta Ivanek Asturiasetik, eta bertan itzulitako erdal toponimiko absurdu batzuk aipatzen zituzten, San Cucufato del Vallés eta San Quirico de Tarrasa hain zuzen ere (eta hari horretatik tiraka San Baudilio de Llobregat, San Fausto de Campcentellas eta San Saturnino de Noya). Gogoekin gelditu nintzen orduan zerrenda hori osatzeko euskal kasuekin, artikuluari erantzun bat bidaliz, baina uda honetan azkenean behar nuen akuilua topatu dut: Lascaux-eko kobazulo famatuak ezagutu ditugu, baita izen txit frantziar horren azpian ezkutatzen dena.
Des que María i Iván van publicar "Los nomes de la tierra", on esmentaven topònims absurds en la seva traducció castellana com "San Cucufato del Vallés" (etc), m'havia quedat amb ganes d'allargar aquesta llista de noms ridículs. Aquest estiu he trobat l'estímul per fer-ho finalment després de conèixer les famoses coves de Lascaux, i el que s'amaga darrere del seu nom tan aparentment francès.
Euskaldun askoren ustea (eta sinesmena) da geure literatura txarra dela, eta horrek nolabait azaltzen du liburuen salmentan dauden desproportzioa bi hizkuntzen artean, irakurtzen ez dutena baloratzea absurdoa den arren. Bestela, euskaldun batzuen ustea da euskal literaturarik onena itzulpengintzatik datorrena dela. José Saramago adibidez, euskaratuta.
Molts bascòfons pensen que la nostra literatura és dolenta, i això explica en part que no la consumen, encara que si no la coneixen és absurd que la valorin. Per altra banda, hi ha també qui diu que la millor literatura en euskera són les traduccions, de Saramago per exemple.
Euskal hiztun guztiok barruan filologo txiki edo handi bat daramagula esaten dute, eta nolabait horrela da. Hala ere, sasifilologoak izateaz gain batzuk abokatuak, ingeniariak edo kirolari profesionalak dira, eta hor dago koxka: Nork bere esparruan espezializatzea, hiztegia eta hizkuntza aberasteko. Baserrian ez ezik kalean ere hiztunak ibiltzea lehenengo urratsa izan da, eta hurrengoa gero eta gune gehiagotara iristea.
Diuen que tots els bascòfons duem en petita o gran mesura un filòleg dintre, però a part alguns són advocats, altres enginyers o esportistes professionals, i cadascun en el seu àmbit té el repte d'enriquir el seu vocabulari. El primer pas va ser guanyar parlants també en l'àmbit urbà, i el següent és anar conquistant terrenys específics.
Lantzean behin arrain txikiok ere pozak hartzen ditugu, eta oraingoa handia izan da, poz handi-handia. Eta are handiagoa izan zitekeen, zazpi urte hauetan atentatu honen biktimek pairatutakoa kontuan hartuko ez bagenuen, kontu korrontearen blokeoak, gaizkile moduan tratatu izana eta, lazgarriena, torturak pairatzea eta delitu hori ikertu barik gelditzea eta abar. Bestela poz-pozik, jakina, Martxelo, Txema, Joan Mari, Xabier eta Iñaki absolbitu ditugulako. Gora zuek!
De vegades els peixos petits també rebem alegries, i la d'ara és de les grans. I major podria haver estat de no haver hagut de sofrir aquest calvari de set anys, haver estat tractat com malfactors, haver estat torturats... Però al final alegres perquè els han absolt als cinc.
Arrain handiak arrain txikiari batzuetan barkatu eta nola edo hala uzten dio bizitzen eta beste batzuetan zuzenean jan egiten du, baina oso gutxitan orekatzen da bata eta bestearen arteko diferentzia. Geurean lehenengo kasuan gaude, baina lantzean behin arrain handia haserretzen da txikiak aurrerapentxo bat egiten duenean, bere handitasuna kolokan ikusiko bazuen bezala, eta protestatzen du, arma sinplea baina askotan tamalez oso eraginkorra dena erabiliz: Demagogia.
El peix gran acostuma a perdonar la vida als peixos petits, ens avisen que anem a desaparèixer, però de moment encara persistim. Vius, i de tant en tant donant-los algun cop allà on més els hi fa mal. I són incapaços d'aceptar-ho, els entra la por de perdre la seva superioritat i recorren a un arma simple però moltes vegades desgraciadament eficaç: la demagògia.
Hori besterik ez dugu eskatzen abenduan hasi den “Euskaldunon Egunkaria”ren aurkako epaiketaren aurrean. Norbaitek esan duen bezala, kazetaren aurkako prozesu luze hau azken hamarkadotan euskal hiztunok pairatu dugun umilaziorik handiena izan da. Eta askok pentsatzen dugun moduan, ia zazpi urte hauetan Espainiako intelektual eta bestelako pertsonaia publiko “sinpatikoen” isiltasuna kezkagarria eta esanguratsua izaten ari da bitartean, salbuespenak salbuespen.
Dignitat i justícia és el que demanem en el recentment començat judici contra "Egunkaria", la major humiliació que ha sofert la comunitat bascòfona a les últimes dècades. Davant això, significatiu i preocupant és el silenci dels intel·lectuals "simpàtics" espanyols, amb honroses excepcions.
Kirmen Uribe(1970-) idazle ondarrutarrak aurtengo Espainiako Narratiba Saria irabazi du “Bilbao-New York-Bilbao” eleberri atipikoarekin, eta azken 24 urteotan gazteleraz eginda ez den liburu batengatik sarituta izan den zazpigarren egile bilakatu da, haren aurretik Alfredo Conde (“Xa vai o griffón no vento”), Bernardo Atxaga (“Obabakoak”), Carme Riera (“Dins el darrer blau”), Manuel Rivas (“¿Qué me queres, amor?”), Unai Elorriaga (“SPrako tranbia”) eta Suso de Toro (“Trece badaladas”) izan direlarik. Sari hau 1926an lehendabiziko aldiz eman zuen Espainiako Kultura Ministerioak, 1977tik aurrera urtero, eta 1986an estreinakoz gaztelerazko ez zen lan bat aukeratu zuten.
K. Uribe ha guanyat el Premi espanyol de Narrativa d'aquest any amb la atípica novel·la "Bilbao-New York-Bilbao" i s'ha convertit en el setè autor a aconseguir tal guardó en llengua no castellana. Des de 1977 ho reparteixen cada any, i en 1986 va guanyar per primera vegada un autor "no castellà".
Galizian bezala, Euskal Autonomia Erkidegoan ere presidente eta gobernu berria estreinatu ditugu azken hilabeteotan, lurralde bietan denboran oso parekatuta. Eta Galizian bezala (Asturias, Nafarroa, Aragoi, Okzitania, Valentzia eta Sardinian legez), boterera iritsi dira hiztun gutxituen aldeko diskriminazio positiboaren neurrien aurka edo oso aurka daudenak.
Com a Galícia a la CAB també hem estrenat nou govern, i com allí (i a l'Aragó, Navarra...) han arribat al poder els que estan en contra o molt en contra de les mesures de discriminació positiva als parlants minoritzats.
